Ngày 23/3/2026, Trung tâm Nghiên cứu Phát triển chương trình và Đánh giá giáo dục thuộc Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam đã tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Mô hình trường nghề/kỹ thuật ở Trung học phổ thông: Kinh nghiệm quốc tế, thực tiễn Việt Nam và định hướng phát triển”. Hội thảo do GS.TS. Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, Giám đốc Trung tâm chủ trì, với sự tham gia của toàn thể cán bộ nghiên cứu tại đơn vị.
Hội thảo do Phòng Nghiên cứu Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số phụ trách – tiếp nối cho chuỗi hoạt động khoa học của Trung tâm Nghiên cứu Phát triển chương trình và Đánh giá giáo dục trong năm 2026.
Khai mạc hội thảo
Phát biểu khai mạc hội thảo, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, GS.TS. Lê Anh Vinh nhấn mạnh vai trò của việc nghiên cứu, phát triển các mô hình trường nghề/kỹ thuật trong bậc trung học phổ thông (THPT) trong bối cảnh đổi mới giáo dục. Viện trưởng khẳng định, việc đa dạng hóa các loại hình trường học và tăng cường giáo dục nghề nghiệp trong nhà trường phổ thông là hướng đi cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực và nhu cầu của xã hội theo tinh thần của Nghị quyết số 71-NQ/TW (2025) của Bộ Chính trị về phát triển giáo dục và đào tạo.
GS.TS. Lê Anh Vinh phát biểu khai mạc
Nhìn lại quá trình hình thành và phát triển các mô hình giáo dục nghề/kỹ thuật
Tiếp đó, các đại biểu đã được nghe báo cáo của ThS. Nguyễn Thanh Trịnh về sự hình thành và phát triển của các mô hình trường nghề/kỹ thuật trong hệ thống giáo dục phổ thông Việt Nam qua các giai đoạn lịch sử.
ThS. Nguyễn Thanh Trịnh trình bày báo cáo tại hội thảo
Theo đó, ngay từ thời kỳ Pháp thuộc, các cơ sở đào tạo nghề và kỹ thuật đã được hình thành nhằm đáp ứng nhu cầu lao động kỹ thuật, đặt nền móng cho giáo dục nghề nghiệp hiện đại ở Việt Nam. Trong giai đoạn từ năm 1954 đến trước đổi mới, nhiều loại hình trường phổ thông gắn với đào tạo nghề như trường vừa học vừa làm, trường phổ thông công nghiệp, nông nghiệp và kỹ thuật đã được phát triển, góp phần đào tạo nguồn nhân lực phục vụ công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế – xã hội.
Báo cáo cũng chỉ ra rằng, các mô hình này tuy đạt được những kết quả nhất định trong đào tạo nhân lực kỹ thuật, nhưng còn tồn tại nhiều hạn chế như chương trình chưa đồng bộ, cơ chế quản lý phân tán và chưa gắn chặt với nhu cầu của thị trường lao động.
Thảo luận
Sau phần trình bày, các đại biểu đã tham gia thảo luận, trao đổi ý kiến về thực tiễn triển khai giáo dục nghề/kỹ thuật trong các trường THPT hiện nay. Việc phát triển các mô hình giáo dục nghề nghiệp ở bậc THPT không chỉ góp phần mở rộng cơ hội học tập, mà còn tạo điều kiện để học sinh lựa chọn lộ trình phù hợp với năng lực và định hướng cá nhân. Nhiều ý kiến cho rằng cần thay đổi nhận thức: kết thúc lớp 9 là giai đoạn giáo dục cơ bản, từ lớp 10 học sinh cần được định hướng nghề nghiệp rõ ràng hơn, thay vì chỉ tập trung vào con đường đại học.
Về chương trình, các đại biểu đề xuất thiết kế theo hướng linh hoạt, kết hợp giữa các môn học bắt buộc và tự chọn, đồng thời tổ chức theo mô-đun, tín chỉ. Đặc biệt, mô hình này vẫn đảm bảo cơ hội học lên đại học, qua đó tạo sự yên tâm cho phụ huynh và học sinh khi lựa chọn.
Một nội dung quan trọng được nhấn mạnh là gắn đào tạo với nhu cầu xã hội. Việc định hướng nghề nghiệp cần xuất phát từ thực tiễn thị trường lao động, đảm bảo học sinh sau tốt nghiệp có cơ hội việc làm rõ ràng. Bên cạnh đó, việc tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp, kỹ sư, người lao động lành nghề trong đào tạo được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng và tính thực tiễn.
ThS. Bùi Ngọc Diệp chia sẻ tại hội thảo
Báo cáo về kinh nghiệm quốc tế
Trong phiên làm việc tiếp theo, ThS. Nguyễn Thanh Trịnh tiếp tục trình bày nội dung về kinh nghiệm quốc tế trong tổ chức giáo dục nghề/kỹ thuật ở bậc trung học phổ thông.
ThS. Nguyễn Thanh Trịnh trình bày báo cáo về kinh nghiệm quốc tế
Báo cáo đã phân tích một số mô hình tiêu biểu tại các quốc gia như Australia, Đức và Singapore, làm rõ cách thức các nước này tích hợp giáo dục nghề vào chương trình phổ thông, tổ chức đào tạo gắn với thực tiễn và xây dựng các lộ trình học tập linh hoạt cho học sinh. Đặc biệt, các mô hình như đào tạo nghề kép tại Đức hay giáo dục nghề tích hợp trong trường phổ thông tại Australia được đánh giá là những kinh nghiệm có giá trị tham khảo đối với Việt Nam.
Thảo luận và định hướng phát triển
Từ kinh nghiệm quốc tế, nhiều quốc gia đã phát triển mạnh giáo dục nghề nghiệp, trong đó người học nghề có thể có thu nhập ổn định và cơ hội phát triển tốt. Điều này đặt ra yêu cầu cần thay đổi tư duy xã hội, chuyển từ coi trọng bằng cấp sang coi trọng năng lực thực chất của người học.
Các chuyên gia cũng thống nhất rằng, cần phát triển đa dạng các mô hình THPT nghề/kỹ thuật, phù hợp với điều kiện từng địa phương, đồng thời tăng cường tính liên thông giữa giáo dục phổ thông và giáo dục nghề nghiệp.
Hội thảo khẳng định, việc phát triển mô hình THPT nghề/kỹ thuật cần được triển khai thận trọng, có lộ trình, gắn với truyền thông hiệu quả nhằm tạo sự đồng thuận xã hội, qua đó góp phần thực hiện mục tiêu phổ cập giáo dục THPT và tương đương theo định hướng của Nghị quyết 71 trong giai đoạn tới.
Một số hình ảnh các đại biểu trao đổi tại hội thảo
Tổng kết hội thảo
Phát biểu tổng kết hội thảo, GS.TS Lê Anh Vinh đánh giá cao các ý kiến trao đổi sâu sắc và thiết thực của các đại biểu. Kết quả hội thảo sẽ là cơ sở quan trọng phục vụ công tác nghiên cứu, đề xuất chính sách và định hướng phát triển các mô hình giáo dục nghề/kỹ thuật trong bậc THPT tại Việt Nam trong thời gian tới.
